Spitsstrook: wanneer mag je erop en wat zijn de regels?

Een spitsstrook is een rijstrook die niet permanent beschikbaar is, maar alleen tijdens piekuren wordt opengesteld om de doorstroming te verbeteren. Er zijn twee varianten, afhankelijk van waar de strook ligt:

Een spitsstrook rechts is de meest voorkomende variant in Nederland. Rijkswaterstaat opent spitsstroken op basis van het aantal voertuigen per rijstrook per uur, gemeten via sensoren en camera's. Een verkeersleider controleert visueel of de strook vrij is van obstakels voordat hij de groene pijl zet. Bij slecht zicht, gladheid of een incident blijft de spitsstrook dicht.

De status van de spitsstrook lees je altijd af van de borden en matrixborden boven de strook. Kijk nooit naar wat de auto voor je doet: die kan zich vergissen. De borden zijn leidend.

Rood kruis boven een andere rijstrook

Een rood kruis boven een gewone rijstrook betekent: die rijstrook is afgesloten. Verlaat die rijstrook zo snel en veilig mogelijk. Dit geldt niet alleen voor de spitsstrook maar voor elke rijstrook met een rood kruis erboven. Meer over borden langs de weg: verkeersborden overzicht.

Zoveel mogelijk rechts rijden

De basisregel "zoveel mogelijk rechts rijden" geldt ook op een spitsstrook. Bij een open spitsstrook aan de rechterkant betekent dat concreet: gebruik de spitsstrook als je er veilig op kunt rijden. Je mag de strook niet links laten liggen terwijl er ruimte is.

Doorgetrokken streep overschrijden

Normaal mag je een doorgetrokken streep niet overschrijden. Bij een open spitsstrook rechts is dat anders: je mag over de doorgetrokken streep rijden om de spitsstrook op te rijden of te verlaten, zolang de spitsstrook open is. Zodra de spitsstrook gesloten is (rood kruis), geldt de doorgetrokken streep weer onverkort. Meer over strepen: doorgetrokken streep op de weg.

Rechts inhalen blijft verboden

Ook bij een open spitsstrook geldt dat je niet rechts mag inhalen. De extra rijstrook verbetert de doorstroming, maar verandert niets aan het inhaalsysteem. Bij fileverkeer waarbij het verkeer langzaam rijdt en rijstroken zich gelijkmatig bewegen, is rechts inhalen wel toegestaan, maar dat staat los van de spitsstrook. Meer: wanneer mag je rechts inhalen?

Maximumsnelheid op de spitsstrook

Op een open spitsstrook geldt de snelheid die boven de strook staat aangegeven. Dat is vaak lager dan de normale snelheidslimiet op dat traject, bijvoorbeeld 90 of 100 km/u. Houd je altijd aan het bord boven de spitsstrook, ook als de gewone rijstroken een hogere limiet tonen. Meer over snelheidsregels: snelheid: wat zijn de regels?

Als er een incident plaatsvindt op of vlak bij de spitsstrook, of als de verkeersleider obstakels detecteert, kan er een bord verschijnen met de tekst "spitsstrook vrijmaken". Dit betekent dat je de spitsstrook direct moet verlaten en naar de naastliggende rijstrook moet invoegen. Doe dit rustig en geef tijdig richting aan.

De strook wordt ook vrijgemaakt als hulpdiensten de spitsstrook nodig hebben voor een snelle doorgang naar een incident. Blokkeer de spitsstrook in dat geval nooit, ook niet als je er net op bent ingereden.

Een plusstrook is de naam voor een spitsstrook aan de linkerkant van de rijbaan. Anders dan de spitsstrook rechts is een plusstrook geen vluchtstrook maar een permanent aangelegde extra rijstrook die smaller is dan een gewone rijstrook. De rijstroken zijn iets smaller gemaakt om de plusstrook aan de linkerkant te kunnen aanleggen.

De regels zijn identiek aan de spitsstrook rechts: groene pijl is open, rood kruis is gesloten, geen signaal is gesloten. Bij een open plusstrook links houd je zoveel mogelijk rechts, dus de plusstrook aan de linkerkant gebruik je alleen als de andere rijstroken vol zijn.

Pech op een open spitsstrook rechts is extra gevaarlijk omdat er geen vluchtstrook meer beschikbaar is op dat traject. Probeer altijd door te rijden naar:

1. De eerstvolgende afrit of het eerste benzinestation.
2. Een vluchthaven als die aanwezig is op het traject.
3. Het einde van de spitsstrook, waar de vluchtstrook weer begint.

Kun je niet meer doorrijden? Zet dan de alarmlichten aan, bel 112 en geef je locatie door via het hectometerpaaltje. Verlaat de auto via de rechterdeur en ga zo ver mogelijk van de rijbaan staan. Op een open spitsstrook rechts kun je niet achter een vangrail schuilen zoals normaal op de vluchtstrook; zoek dekking achter de auto of ga zover mogelijk naar de berm. Meer over pech op de snelweg: vluchtstrook: regels en wat te doen bij pech.

Aan het einde van een spitsstrooktraject staat een bord dat het einde van de spitsstrook aangeeft. Op dat punt houdt de extra rijstrook op en loopt de weg terug naar het normale aantal rijstroken. Als bestuurder op de spitsstrook moet je tijdig terugvoegen naar de naastliggende rijstrook. Geef richting aan en voeg rustig in zodra er ruimte is.

Als bestuurder op de gewone rijbaan moet je bij het einde van een spitsstrook alert zijn: het verkeer dat van de spitsstrook invoegt, heeft daarvoor ruimte nodig. Je bent niet verplicht ruimte te maken, maar maak het invoegen mogelijk als dat veilig kan. Meer over invoegen: invoegend verkeer voorrang.

Handhaving gebeurt via camera's boven de weg en mobiele controles door de politie. Het rood kruis wordt ook boven gewone rijstroken gebruikt bij een incident of wegwerkzaamheden: ook dan is rijden op die strook verboden op grond van artikel 22 RVV 1990.

Vragen over de spitsstrook komen voor op het CBR auto theorie-examen, vaak in combinatie met vragen over snelheid, rijstroken of borden. Dit moet je zeker weten:

• Spitsstrook gebruiken mag alleen als er een groene pijl boven de strook staat.
• Een rood kruis of geen signaal betekent: gesloten, niet gebruiken.
• Bij een open spitsstrook rechts ben je verplicht erop te rijden als dat rechts rijden mogelijk maakt.
• Bij een open spitsstrook mag je de doorgetrokken streep overschrijden om op of af te rijden.
• Rechts inhalen blijft verboden op een open spitsstrook.
• Houd de snelheid aan die boven de spitsstrook staat, niet de limiet van de andere rijstroken.
• Bij pech: doorrijden naar de eerstvolgende afrit of vluchthaven.
• Een plusstrook is een spitsstrook aan de linkerkant; dezelfde regels gelden.
• Boete bij rood kruis: 320 euro.

Wil je oefenen met situatievragen over snelwegrijden? Bekijk ook strikvragen theorie auto en gevaarherkenning oefenen.