Autosnelweg regels: alles wat je moet weten

Een autosnelweg is een speciale wegcategorie met een vaste set kenmerken die je nergens anders aantreft. Je herkent het begin van een autosnelweg aan bord G1: een blauw rechthoekig bord met een wit snelwegpictogram (twee rijstroken met een middenberm). Het einde is gemarkeerd met bord G2.

Een autosnelweg voldoet altijd aan al deze kenmerken:

• Ligt altijd buiten de bebouwde kom.
• Is altijd een voorrangsweg: jij als rijdende bestuurder hebt voorrang op kruisende wegen.
• Heeft gescheiden rijbanen voor beide rijrichtingen (vangrail of middenberm).
• Heeft ongelijkvloerse kruisingen: geen gelijkwaardige kruispunten, geen verkeerslichten.
• Heeft vloeiende invoeg- en uitrijstroken (geen T-kruisingen of zijwegen).
• Heeft vrijwel altijd een vluchtstrook aan de rechterkant.
• Draagt altijd een A-nummer (A1, A2, A10, enz.). Bij grensoverschrijdende snelwegen komt daar een E-nummer bij.

Autosnelweg versus autoweg: wat is het verschil?

Een autoweg (bord G3, ook blauw maar met één rijstrook per richting) is iets minder strikt dan een autosnelweg. Autowegen hebben soms gelijkvloerse kruisingen, geen doorlopende vluchtstrook maar vluchthavens, en een lagere maximumsnelheid van 100 km/u. Meer over het verschil: verschil N-weg en autoweg.

Niet ieder voertuig is toegestaan op de autosnelweg. Volgens artikel 22 RVV 1990 is het gebruik van de autosnelweg alleen toegestaan voor motorvoertuigen waarmee een bestuurder minimaal 60 km/u mag én kan rijden. Beide voorwaarden gelden tegelijk.

CBR-strikvraag: de brommobiel

Een veelgestelde CBR-vraag: mag een brommobiel die 80 km/u kan rijden op de autosnelweg? Antwoord: nee. De bestuurder mag de brommobiel wettelijk niet harder dan 45 km/u rijden, en dat is minder dan de vereiste 60 km/u. De technische mogelijkheid telt niet, het wettelijke maximum wel. Bekijk ook: strikvragen theorie auto.

De maximumsnelheid op een Nederlandse autosnelweg is afhankelijk van het tijdstip en het voertuigtype. Vaste snelheidsborden of matrixborden boven de weg gaan altijd boven de standaardlimieten.

De overdag-limiet van 100 km/u is in 2020 ingevoerd vanwege stikstofbeleid en geldt op vrijwel alle Nederlandse autosnelwegen. Een handvol trajecten heeft een vaste limiet van 120 of 130 km/u die ook overdag geldt; dit staat dan aangegeven op de borden. Meer over snelheidsregels: snelheid: wat zijn de regels?

Op de autosnelweg bestaat geen wettelijke minimumsnelheid in een vast getal. Wel geldt: je mag de doorstroming niet onnodig belemmeren. Rij je zonder aanleiding structureel veel langzamer dan het overige verkeer, dan riskeer je een boete op grond van artikel 5 van de Wegenverkeerswet.

Wat is er wél wettelijk geregeld: er geldt een minimumtoelating van 60 km/u. Dat betekent dat voertuigen die dit niet halen de autosnelweg niet mogen oprijden. Maar zodra je éénmaal op de autosnelweg rijdt en er staat een file, is langzamer rijden uiteraard toegestaan en zelfs verplicht. Lees meer: minimale snelheid snelweg.

Zoveel mogelijk rechts

Op de autosnelweg geldt dezelfde basisregel als overal: zoveel mogelijk rechts rijden. Gebruik de rechterrijstrook als de weg vrij is. De linkerrijstrook is bedoeld om in te halen, daarna keer je terug naar rechts. Onnodig links rijden levert een boete van 270 euro op.

Inhalen op de autosnelweg

Normaal inhaal je links. Op de autosnelweg mag je bij file ook rechts inhalen, omdat het verkeer in die situatie langzaam rijdt en rijstroken zich gelijkmatig verplaatsen. Buiten fileverkeer geldt het normale inhaalsysteem: links inhalen, daarna terug naar rechts. Zie ook: inhalen: wat zijn de verkeersregels? en wanneer mag je rechts inhalen?

Vrachtauto en langere combinaties: rijstrookbeperking

Op een autosnelweg met drie of meer rijstroken geldt voor vrachtauto's en voertuigcombinaties langer dan 7 meter dat zij uitsluitend de twee meest rechtse rijstroken mogen gebruiken. De uitzondering geldt alleen als zij moeten voorsorteren voor een afrit of splitsing.

Invoegen

Bij het oprijden van een autosnelweg gebruik je de invoegstrook om snelheid op te bouwen. Zodra je de hoofdrijbaan oprijdt, verlenes je voorrang aan het rijdende verkeer op de hoofdrijbaan. Bestuurders op de hoofdrijbaan zijn niet verplicht ruimte te maken, maar mogen dat wel doen. Geef altijd richting aan voordat je invoegt. Op de invoegstrook zelf mag je langzamer verkeer rechts inhalen. Meer: invoegend verkeer voorrang en invoegen snelweg regels.

Uitvoegen

Wil je de autosnelweg verlaten, rijd dan tijdig naar de rechterrijstrook. De aanbevolen afslagborden staan op 1.200, 900, 600 en 300 meter voor de afrit. Geef vanaf circa 300 meter richting aan. Ben je eenmaal op de uitrijstrook, volg je die en mag je niet meer terugvoegen op de hoofdrijbaan.

Splitsing autosnelweg

Op plaatsen waar een autosnelweg zich splitst in twee zelfstandige snelwegen, staat het groene bord BB03 (splitsing autosnelweg) met een pijlvorm. Vanaf dit bord lopen beide richtingen door als volwaardige autosnelweg. Zorg dat je op tijd in de juiste rijstrook zit en geef tijdig richting aan.

De vluchtstrook is de smalle strook aan de rechterkant van de autosnelweg. Het is geen rijstrook en mag alleen worden gebruikt bij een noodgeval of pech. In alle andere situaties is rijden op de vluchtstrook verboden op grond van artikel 22 RVV 1990.

Wat te doen bij pech op de vluchtstrook?

1. Zet meteen de alarmlichten aan zodra je merkt dat je pech hebt.
2. Rij zo ver mogelijk naar rechts op de vluchtstrook en zet de auto zo dicht mogelijk tegen de vangrail.
3. Verlaat de auto via de rechterdeur en ga achter de vangrail staan.
4. Zet de gevarendriehoek minstens 30 meter achter je voertuig neer.
5. Draag een veiligheidshesje als je buiten de auto bent.
6. Bel de hulpdiensten of de ANWB Wegenwacht via 0800-0888. Gevaar? Bel 112.
7. Wacht achter de vangrail, niet naast je auto op de vluchtstrook.

Het hectometerpaaltje aan de rechterkant van de vluchtstrook (elk 100 meter een paaltje) vertelt jou en de hulpdiensten precies waar je staat: het nummer op het paaltje plus de letter A of B geeft de rijrichting en positie aan. Bij pech op een autoweg gebruik je een vluchthaven in plaats van een vluchtstrook.

Een spitsstrook is een vluchtstrook of extra rijstrook die tijdens drukke periodes tijdelijk wordt opengesteld als extra rijstrook. Je mag de spitsstrook alleen gebruiken als hij open is. Open of dicht herken je aan de borden en matrixborden boven de weg:

Bij een open spitsstrook aan de rechterkant ben je verplicht zoveel mogelijk rechts te rijden, dus op de spitsstrook als er ruimte is. Bij een open spitsstrook mag je over de anders geldende doorgetrokken streep rijden om de spitsstrook op of af te rijden. Rechts inhalen blijft verboden, ook bij een geopende spitsstrook. Heb je pech op een spitsstrook? Probeer door te rijden naar de eerst volgende afrit of vluchthaven. Meer: Rijkswaterstaat over spitsstroken.

Op de autosnelweg gelden een aantal harde verboden die elders op de weg niet of minder streng van toepassing zijn:

Snelheidshandhaving op de autosnelweg verloopt via twee systemen: losse flitspalen die je snelheid meten op één punt, en trajectcontroles die je gemiddelde snelheid over een langere afstand meten. Bij een trajectcontrole maakt het niet uit of je vlak voor de eindcamera even afremt.

Modernere trajectcontrolesystemen meten ook de volgafstand tussen voertuigen. Rijd je minder dan 2 seconden achter de auto voor je, dan kan een boete volgen zonder dat je staande wordt gehouden. Meer over de werking: snelheidsregels.

Een spookrijder (ook: geisterfahrer, wrong-way driver) is een bestuurder die de verkeerde rijrichting op de autosnelweg rijdt. Dit is een van de gevaarlijkste situaties in het verkeer. Wat doe je als je een spookrijder tegenkomt of een melding hoort op de radio?

• Ga nooit verder links rijden om de spookrijder te ontwijken: hij rijdt aan zijn rechterkant, dus aan jouw linkerkant.
• Rij zoveel mogelijk naar rechts, verminder je snelheid en zet je alarmlichten aan.
• Bel 112 zodra dit veilig kan, liefst van de vluchtstrook.
• Volg instructies op de matrixborden boven de weg.

Langs de vluchtstrook staan elke 100 meter kleine hectometerpaaltjes (ook: km-paaltjes). Ze hebben een getal en een letter (A of B) die de snelweg, de rijrichting en je exacte positie aangeven. Dit is de informatie die je doorgeeft bij het bellen van 112 of de Wegenwacht: zo kunnen hulpdiensten jou exact localiseren, ook zonder GPS-signaal.

Autosnelwegvragen zijn een vast onderdeel van het CBR auto theorie-examen. Dit moet je zeker weten:

• Alleen voertuigen die minimaal 60 km/u mogen én kunnen rijden zijn toegestaan op de autosnelweg.
• Maximumsnelheid: 100 km/u overdag (06:00–19:00), 130 km/u 's avonds en 's nachts.
• Vluchtstrook: alleen bij pech of nood, nooit als rijstrook of parkeerplaats.
• Spitsstrook: alleen gebruiken als een groene pijl op het bord staat.
• Invoegen: altijd voorrang verlenen aan het rijdende verkeer op de hoofdrijbaan.
• Keren en achteruit rijden zijn verboden, ook op de vluchtstrook.
• Bij file: rechts inhalen is toegestaan.
• Vrachtauto en combinaties langer dan 7 meter: maximaal twee rechterrijstroken op wegen met drie of meer rijstroken.
• Er komen geen gelijkwaardige kruispunten voor op een autosnelweg.

Wil je weten hoe CBR-vragen over autosnelwegen precies worden gesteld? Bekijk de pagina strikvragen theorie auto en ezelsbruggetjes voor het auto theorie examen.