Vluchtstrook: regels, boete en wat te doen bij pech

De vluchtstrook is een aparte strook aan de rechterkant van de rijbaan op vrijwel alle Nederlandse autosnelwegen. De vluchtstrook is smaller dan een normale rijstrook en is gemarkeerd met een doorgetrokken witte streep die haar scheidt van de rechterrijstrook. Ze maakt technisch deel uit van de autosnelweg, maar is geen rijstrook.

Het doel van de vluchtstrook is enkelvoudig: een veilige plek bieden voor voertuigen die door pech, motorstoring of een noodgeval de rijbaan moeten verlaten. Hulpdiensten gebruiken de vluchtstrook ook om snel langs het overige verkeer te rijden bij een incident. Buiten deze situaties is de vluchtstrook voor iedereen verboden terrein, vastgelegd in artikel 22 van het RVV 1990.

Uitzondering: spitsstrook

Als de vluchtstrook tijdelijk is opengesteld als spitsstrook en er een groene pijl boven staat, mag en moet je erop rijden als dat rechts rijden mogelijk maakt. Staat er een rood kruis of is er geen signaal? Dan is de strook gesloten en geldt het normale verbod. Meer over de spitsstrook: autosnelweg: alle regels.

Rij je onterecht over de vluchtstrook, dan riskeer je een stevige boete. De politie en Rijkswaterstaat handhaven actief, ook via camera's langs de snelweg.

Onterecht gebruik van de vluchtstrook staat geregistreerd als een verkeersovertreding, niet als een misdrijf. Je krijgt er geen strafblad van bij een eerste overtreding. Bij herhaling of als het gedrag aantoonbaar gevaarlijk was, kan de zaak worden overgedragen aan het Openbaar Ministerie op grond van artikel 5 of 5a van de Wegenverkeerswet, wat kan leiden tot een hogere boete of rijontzegging.

Waarom is het gevaarlijk?

De vluchtstrook is de enige veilige plek voor bestuurders met pech. Als jij er ten onrechte op rijdt, blokkeer je de vluchtroute voor mensen die hem echt nodig hebben. Bovendien verwacht niemand rijdend verkeer op de vluchtstrook, wat het risico op een botsing sterk vergroot. Hulpdiensten gebruiken de vluchtstrook ook om langs files te rijden naar een incident verderop.

Pech op de snelweg is gevaarlijk, maar met de juiste aanpak beperk je het risico aanzienlijk. Volg altijd deze volgorde, ook als je in paniek bent:

1. Alarmlichten meteen aan zodra je merkt dat er iets mis is met je auto. Doe dit ook nog terwijl je nog op de rijbaan rijdt, zodat het verkeer achter je gewaarschuwd is.
2. Rijd naar de vluchtstrook. Kijk in je spiegels, geef richting aan naar rechts en rijd rustig maar snel naar de vluchtstrook. Rij zo ver mogelijk door naar een punt met een vangrail naast de vluchtstrook.
3. Positioneer de auto zo dicht mogelijk tegen de vangrail. Draai de voorwielen ook naar de vangrail toe. Zo sta je maximaal uit de weg van passerende voertuigen en wordt je auto bij een eventuele aanrijding van achteren niet de rijbaan op geduwd.
4. Verlaat de auto via de rechterdeur, dus aan de kant van de vangrail. Nooit via de linkerdeur de rijbaan op stappen.
5. Ga achter de vangrail staan, niet naast je auto op de vluchtstrook. De vluchtstrook is onveilig: ook stilstaande voertuigen worden er regelmatig van achteren aangereden.
6. Zet de gevarendriehoek neer, minimaal 30 meter achter je voertuig op de vluchtstrook. Draag een veiligheidshesje als je buiten de auto bent.
7. Bel de Wegenwacht (0800-0888) of een andere pechhulpverlener. Kijk op het dichtstbijzijnde hectometerpaaltje voor je exacte locatie. Bij direct gevaar of gewonden: bel 112.

Geen vangrail naast de vluchtstrook?

Staat je auto op een stuk vluchtstrook zonder vangrail? Rijd dan indien mogelijk door naar een plek waar wel een vangrail staat. Is dat niet meer mogelijk, ga dan zo ver mogelijk van de rijbaan af staan, bijvoorbeeld op de berm achter je auto. Wacht nooit in of naast je auto op een onbeschermde vluchtstrook.

Hectometerpaaltje: zo geef je je locatie door

Langs de vluchtstrook staan elke 100 meter kleine hectometerpaaltjes. Elk paaltje vermeldt een nummer en een letter (A of B) die de rijrichting aanduidt. Geef dit nummer altijd door als je belt: hulpdiensten en de Wegenwacht kunnen jou hiermee exact localiseren, ook als je geen GPS-signaal hebt of niet weet op welke snelweg je rijdt.

Op autowegen (bord G3) is geen doorlopende vluchtstrook aangelegd. In plaats daarvan zijn er op regelmatige afstanden vluchthavens: korte uitwijkstroken naast de rijbaan. Je herkent een vluchthaven aan een klein blauw bord met een auto met een geopende motorkap en een iemand die eronder werkt.

De gedragsregels bij pech op een vluchthaven zijn dezelfde als bij de vluchtstrook: alarmlichten aan, auto zo ver mogelijk naar de zijkant, verlaat via rechterdeur, wacht achter de vangrail of zo ver mogelijk van de rijbaan. Meer over autowegen: snelheid autoweg en N-weg.

Op sommige snelwegtrajecten houdt de vluchtstrook tijdelijk op, bijvoorbeeld bij een viaduct, een brug of een wegversmalling. Dit wordt ruim van tevoren aangekondigd met waarschuwingsborden (J37 of J38 voor versmalling). Als bestuurder op de rijbaan moet je extra alert zijn op dit punt: voertuigen die op de vluchtstrook staan kunnen niet verder en zijn soms gedwongen terug de rijbaan op te rijden of staan plotseling stil aan het einde van de vluchtstrook.

Als je zelf op de vluchtstrook staat en je ziet dat de strook ophoudt: zet je alarmlichten aan, zet indien mogelijk de gevarendriehoek neer en wacht op hulp. Rij nooit zelf terug de rijbaan op vanuit de vluchtstrook, dat is gevaarlijker dan stilstaan.

Vragen over de vluchtstrook komen regelmatig voor op het CBR auto theorie-examen. Dit zijn de punten die je zeker moet weten:

• De vluchtstrook mag je alleen gebruiken bij pech of een noodgeval.
• Rijden of stilstaan op de vluchtstrook zonder noodzaak is verboden en kost 310 euro.
• Bij pech: alarmlichten aan, auto tegen de vangrail, verlaat via rechts, wacht achter de vangrail.
• Keren en achteruit rijden zijn verboden op de vluchtstrook.
• De vluchtstrook maakt deel uit van de autosnelweg: ook hier geldt het verbod op stilstaan buiten noodgevallen.
• Bij een open spitsstrook (groene pijl) geldt de vluchtstrook tijdelijk als rijstrook.
• Een vluchthaven is het equivalent op een autoweg en is herkenbaar aan een blauw bord.
• Het hectometerpaaltje geeft je exacte locatie aan voor hulpdiensten.

Wil je oefenen met vragen over de vluchtstrook en andere autosnelwegonderwerpen? Bekijk ook onze pagina strikvragen theorie auto.