Voorrang op een kruispunt is een van de meest getoetste examen-onderwerpen. De verwarring komt doordat er verschillende soorten kruispunten zijn (gelijkwaardig en ongelijkwaardig) met elk hun eigen regels. We zetten alle regels op een rij, leggen de hiërarchie uit en wijzen je door naar specifieke pagina's voor de diepere uitleg per situatie.
Op een gelijkwaardig kruispunt heeft verkeer van rechts voorrang. Op een ongelijkwaardig kruispunt bepalen verkeersborden, haaientanden of verkeerslichten wie voorrang heeft. De volgorde van gezag is: verkeersregelaar boven verkeerslichten boven verkeersborden boven wegmarkeringen boven de algemene rechts-voor-links regel.
| Volgorde van gezag | Wat bepaalt voorrang? |
|---|---|
| 1. Verkeersregelaar | Aanwijzingen gaan boven alles, ook boven licht |
| 2. Voorrangsvoertuig | Sirene plus zwaailicht: altijd voor laten gaan |
| 3. Verkeerslicht | Rood stop, groen door, oranje als kan |
| 4. Verkeersbord | B1, B6, B7 regelen voorrang |
| 5. Wegmarkering | Haaientanden, stopstreep |
| 6. Rechts-regel | Artikel 15 RVV: rechts voor links |
Geen voorrang verlenen kost ongeveer 280 euro. Train kruispunt-vragen via de gratis oefenexamens van Theorie.nl.
Een kruispunt is volgens het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV) een plek waar twee of meer wegen samenkomen. De vorm maakt niet uit: een gewone vierwegs-kruising, een T-splitsing, een Y-splitsing, een rotonde en zelfs een verhoogd kruispunt (met drempel) tellen allemaal als kruispunt.
Er zijn twee hoofdtypes met elk andere regels:
| Type kruispunt | Kenmerken | Voorrang bepaald door |
|---|---|---|
| Gelijkwaardig | Geen borden, geen haaientanden, geen werkende verkeerslichten | Algemene regels (rechts gaat voor) |
| Ongelijkwaardig | Borden, haaientanden of verkeerslichten aanwezig | Borden en tekens |
Een verkeerslicht dat knippert oranje telt als niet werkend. Het kruispunt is dan gelijkwaardig en rechts gaat voor.
Op een gelijkwaardig kruispunt gelden drie algemene voorrangsregels uit het RVV. Voor de complete uitleg per regel hebben we aparte pagina's.
| Regel | Artikel | Wat betekent het? |
|---|---|---|
| Rechts gaat voor | Art. 15 RVV | Bestuurders van rechts hebben voorrang |
| Rechtdoor op dezelfde weg gaat voor | Art. 18 lid 1 RVV | Bij afslaan voorrang aan tegenligger die rechtdoor gaat |
| Korte bocht voor lange bocht | Art. 18 lid 2 RVV | Rechtsaf wint van linksaf op hetzelfde kruispunt |
Belangrijke correctie: de korte bocht is rechtsaf (kort, weinig uitwijken), de lange bocht is linksaf (door de hele kruising). Een linksaf-slaande bestuurder moet dus wachten op een rechtsaf-slaande tegenligger.
De rechts-regel geldt voor ALLE bestuurders: auto's, motoren, brommers, scooters en sinds 1 mei 2001 ook fietsers. Voor diepgaande uitleg over de rechts-regel zie ons artikel over wanneer heeft rechts voorrang en specifiek over gelijkwaardige kruispunten. De rechtdoor-regel staat uitgelegd op de pagina rechtdoor op dezelfde weg gaat voor.
Veel kandidaten denken dat alleen auto's onder 'rechts gaat voor' vallen. Niet waar. Een fietser van rechts heeft voorrang op een auto, motor of bromfiets van links. Dit geldt sinds 1 mei 2001. De rechts-regel maakt geen onderscheid in voertuigtype.
Op een ongelijkwaardig kruispunt wordt de voorrang geregeld door drie soorten tekens. Welk teken telt? Dat hangt af van de volgorde van gezag.
De belangrijkste voorrangsborden in Nederland:
| Bord | Code | Betekenis |
|---|---|---|
| Gele ruit met witte rand | B1 | Voorrangsweg (jij hebt voorrang op zijwegen) |
| Gele ruit met zwarte streep | B2 | Einde voorrangsweg |
| Driehoek met X | B3 / B4 / B5 | Voorrangskruispunt (specifieke richting) |
| Omgekeerde driehoek | B6 | Voorrang verlenen |
| Achthoek met STOP | B7 | Stoppen verplicht |
| Waarschuwing met kruis | J8 | Gelijkwaardig kruispunt waarschuwing |
Voor specifieke situaties op een uitritconstructie gelden andere regels: een uitritconstructie is geen kruispunt maar een uitrit.
Soms lijken tekens elkaar tegen te spreken. Bijvoorbeeld: de verkeersregelaar geeft jou doorgang, maar het stoplicht staat op rood. Wat doe je dan? De wet kent een vaste volgorde van gezag, van hoog naar laag:
De hogere regel overrulet de lagere. Een verkeersregelaar mag tegen het verkeerslicht in dirigeren. Een verkeersbord wint van de rechts-regel.
Naast de hoofdregels zijn er een paar belangrijke uitzonderingen die je voor het examen moet kennen.
Een tram heeft op een gelijkwaardig kruispunt altijd voorrang, ongeacht uit welke richting hij komt. Reden: een tram rijdt op vaste rails en kan niet uitwijken. Op een ongelijkwaardig kruispunt moet de tram zich wel aan borden en lichten houden.
Verkeer op een verharde weg (asfalt, klinkers) heeft voorrang op verkeer dat uit een onverharde weg (zandpad, grindpad) komt. Dit geldt ZELFS als het verkeer op de onverharde weg van rechts komt. De rechts-regel wordt hier opzij gezet door deze uitzondering.
Hulpdiensten (politie, brandweer, ambulance) met sirene en blauw zwaailicht hebben altijd voorrang, ook door rood en tegen de rij-richting in. Maak ruimte zodra je ze hoort of ziet, maar zonder gevaarlijke situaties te veroorzaken.
Voor voetgangers gelden andere voorrangsregels. Voetgangers zijn geen bestuurders en vallen niet onder rechts-voor-links. Wel hebben ze op een zebrapad altijd voorrang en bij rechtdoor op dezelfde weg.
Een knipperend oranje licht of een uit licht betekent dat het kruispunt gelijkwaardig is. De rechts-regel geldt dan opnieuw, tenzij er borden staan die voorrang regelen. Pas wel op: bij defecte verkeerslichten zijn andere bestuurders soms in verwarring, dus rijd extra voorzichtig.
Vijf concrete situaties die regelmatig op het CBR theorie-examen voorkomen:
Niet correct voorrang verlenen is een verkeersovertreding. De boete in 2026 bedraagt ongeveer 280 euro. Bij beginnersrijbewijs komen er strafpunten op het rijbewijs.
| Overtreding | Boete 2026 |
|---|---|
| Geen voorrang verlenen aan verkeer van rechts | € 280 |
| Geen voorrang verlenen bij bord B6 | € 280 |
| Stopbord (B7) negeren | € 280 |
| Door rood licht rijden | € 290 |
| Aanwijzing verkeersregelaar negeren | € 410 |
Veroorzaak je een aanrijding door geen voorrang te verlenen, dan ben je in beginsel aansprakelijk voor de schade. Bij een aanrijding met fietsers of voetgangers ben je als gemotoriseerd voertuig minstens 50 procent aansprakelijk.
Voorrangsvragen vormen ongeveer een vijfde van het theorie-examen. De vaakst getoetste situaties:
Train alle voorrangs-situaties met realistische beelden en directe feedback gratis op app.theorie.nl.
Dit artikel is zorgvuldig samengesteld volgens ons redactionele beleid. Zie je een fout of heb je een feedback? Tip dan de redactie.
