Uitritconstructie: wat is het en wie heeft voorrang?

Wat is een uitritconstructie?

Een uitritconstructie is een bouwkundige uitvoering van een uitrit, ontworpen volgens de richtlijnen van CROW (het kennisplatform voor infrastructuur). De constructie maakt visueel duidelijk dat een zijweg geen gelijkwaardige weg is, maar een toegang tot een terrein. Denk aan toegangen tot parkeerterreinen, garages, supermarkten, bedrijfsterreinen en woonerven.

De wet kent geen exacte definitie van een uitrit, maar wel kenmerken die de weggebruiker direct moeten laten zien dat het om een uitrit gaat. De CROW-richtlijn 'Drempels, plateaus en uitritten' beschrijft het zogenaamde constructiecriterium: een uitrit moet zo zijn vormgegeven dat de bestuurder de situatie meteen herkent.

De drie CROW-kenmerken van een uitritconstructie

Volgens de CROW-richtlijn voldoet een uitrit aan het constructiecriterium als deze drie kenmerken aanwezig zijn:

1. Doorlopende verharding

Het trottoir en/of fietspad loopt langs de doorgaande weg ononderbroken op nagenoeg dezelfde hoogte door over de zijweg. De bestrating blijft hetzelfde: trottoirtegels blijven trottoirtegels, rood fietsasfalt blijft rood. Het oogt alsof de stoep over de zijweg heen wordt gelegd, niet andersom.

2. Inritblokken

Aan beide zijden van de zijweg liggen zogenaamde inritblokken: schuine blokken die de overgang maken tussen de hoofdrijbaan en het hogere niveau van de doorlopende stoep. De CROW schrijft een helling van 1:6 of flauwer voor. Dat betekent dat per 6 centimeter horizontaal, het blok maximaal 1 centimeter omhoog komt.

3. Vlakke aansluiting

De aansluiting van de hoofdrijbaan op het inritblok moet vlak zijn. Aansluitbogen, waarbij de hoofdrijbaan kromt voor de zijweg, zijn niet toegestaan in een uitritconstructie. De hoofdrijbaan loopt dus gewoon recht door, alsof de zijweg er niet is.

Inritblokken: het meest zichtbare kenmerk

Inritblokken zijn het meest zichtbare onderdeel van een uitritconstructie. Het zijn betonnen of stenen blokken met een schuine bovenkant, geplaatst aan de uiteinden van de zijweg waar deze aansluit op de hoofdrijbaan. Functies van de inritblokken:

• Visueel signaal: ze maken meteen duidelijk dat hier een uitrit ligt.
• Snelheidsremmer: doordat je over een verhoging rijdt, ga je vanzelf langzamer.
• Bescherming van de stoep: ze voorkomen dat auto's de stoep kapot rijden.
• Geleiding: ze sturen het verkeer naar de juiste positie op de zijweg.

De diepte van een inritblok varieert. CROW raadt diepere blokken (bijvoorbeeld 80 cm) met een flauwere helling aan, omdat die comfortabeler zijn voor fietsers en rolstoelgebruikers. Smalle steile blokken van 60 cm met een 1:6 helling zijn nog veel gebruikt maar minder vriendelijk voor kwetsbare weggebruikers.

Verschil uitritconstructie, drempel en plateau

Een uitritconstructie wordt vaak verward met andere verhoogde inrichtingen. De voorrangsregels en het wegontwerp verschillen wezenlijk.

Inrit, uitrit en inritconstructie: hetzelfde of niet?

De termen 'inrit', 'uitrit' en 'inritconstructie' worden in de praktijk door elkaar gebruikt en betekenen hetzelfde wegontwerp. Het verschil zit in de richting waarin je rijdt:

• Uitrit: je verlaat een terrein en gaat de openbare weg op.
• Inrit: je verlaat de openbare weg en gaat een terrein op.
• Uitritconstructie of inritconstructie: het wegontwerp dat een uitrit (of inrit) markeert.

De voorrangsregel is in beide gevallen dezelfde: alle verkeer op de openbare weg heeft voorrang. Of je nu in- of uitrijdt, je verleent voorrang aan al het overige verkeer.

Wie heeft voorrang bij een uitritconstructie?

De voorrangsregel bij een uitritconstructie is eenduidig: bestuurders die de uitrit verlaten, moeten al het overige verkeer voorrang verlenen. Dit valt onder de bijzondere manoeuvres uit artikel 54 RVV 1990.

• Voertuigen op de openbare weg (van links en van rechts): krijgen voorrang.
• Fietsers op het fietspad: krijgen voorrang, ook als ze tegen de rijrichting in fietsen.
• Voetgangers op het trottoir: krijgen voorrang, ook als ze niet op een zebrapad lopen.
• Bestuurders die voorrangsborden of haaientanden zouden hebben: ook bij een uitritconstructie geldt eerst dat jij voorrang verleent.

De uitritregel geldt ongeacht of er ook haaientanden, voorrangsborden of een drempel is.

Wanneer is een verhoging geen uitritconstructie?

Niet elke verhoging op de weg is een uitritconstructie. Er zijn situaties waarin een drempel of plateau er wel uitziet als een uitritconstructie, maar het juridisch niet is. In die gevallen gelden de normale voorrangsregels.

• De zijweg heeft een eigen straatnaambord.
• Het trottoir is aan beide kanten van de zijweg onderbroken.
• De aansluiting heeft aansluitbogen (de hoofdrijbaan kromt voor de zijweg).
• Er staan voorrangsborden (B1, B6) of haaientanden die de voorrang regelen.
• De helling van de inritblokken is steiler dan 1:6 (dan voldoet de constructie technisch niet).

In deze gevallen is de zijweg een gewoon kruispunt en gelden de standaard voorrangsregels. Verkeer van rechts heeft dan voorrang.

Uitritconstructie op het CBR theorie-examen

Uitritconstructies zijn vaste examenstof voor zowel auto als motor. De vaakst getoetste onderwerpen zijn:

• Herkennen van een uitritconstructie aan de drie CROW-kenmerken.
• Het verschil met een gewoon kruispunt, drempel of plateau.
• De voorrangsregel: bestuurder uit de uitrit verleent altijd voorrang.
• Dat de voorrangsregel ook geldt voor voetgangers en fietsers (vaak vergeten).
• Dat de regel zowel bij inrijden als uitrijden geldt.
• Wanneer een verhoging geen uitritconstructie is en de gewone regels gelden.

Uitritconstructies en voorrang blijven een struikelblok op het examen. Met realistische vragen en visuele uitlegfilmpjes train je tot je elke uitrit blind herkent. Oefen gratis via app.theorie.nl.