Zebrapad: voorrang en regels

Een zebrapad is een oversteekplaats voor voetgangers, herkenbaar aan brede witte strepen dwars over de rijbaan. De officiële naam in de Nederlandse verkeerswetgeving is voetgangersoversteekplaats. Een zebrapad kan worden gecombineerd met een verkeerslicht, maar dat is niet verplicht.

Het zebrapad wordt altijd aangekondigd met waarschuwingsbord J22: een geel of wit driehoekig bord met een loopfiguur. Naast het zebrapad zelf staat soms ook bord B12: een rechthoekig bord met witte strepen dat aangeeft dat je een voetgangersoversteekplaats nadert. Meer over verkeersborden: overzicht verkeersborden.

Ja, maar met een nuance. Op grond van artikel 49 RVV 1990 moeten bestuurders voetgangers voor laten gaan die een voetgangersoversteekplaats gebruiken of duidelijk de intentie tonen dat te willen doen. De twee situaties waarbij je moet stoppen:

1. Een voetganger betreedt het zebrapad. Zodra een voetganger een voet op het zebrapad zet, heeft hij voorrang. Jij moet stoppen, ook als je al bijna bij het zebrapad bent.
2. Een voetganger staat duidelijk te wachten om over te steken. Als een voetganger bij het zebrapad staat en duidelijk wil oversteken (richting de weg kijkt, een stap naar voren doet), ben jij verplicht te stoppen. Je hoeft niet te stoppen voor iemand die aan de kant staat maar geen oversteekintentie toont.

Wanneer hoef je niet te stoppen?

Als een voetganger aan de kant staat maar duidelijk niet wil oversteken, of als je rijdt terwijl de voetganger al de andere helft van de rijbaan heeft bereikt en jouw rijstrook vrij is, ben je niet verplicht te stoppen. Twijfel je? Stop dan altijd: het is veiliger en voorkomt een boete.

Nee. Een zebrapad is een voetgangersoversteekplaats. Fietsers vallen niet onder de voorrangsregel van artikel 49 RVV 1990 en hebben op een gewoon zebrapad geen voorrang.

Uitzondering: als naast het zebrapad ook een fietsoversteekplaats is gemarkeerd (herkenbaar aan witte blokken op het wegdek in plaats van strepen), dan geldt de voorrangsregel wel voor fietsers op dat gedeelte. Zonder die markering moeten fietsers gewoon voorrang verlenen aan het rijdende verkeer.

Een fietser die een zebrapad gebruikt door af te stappen en te lopen, wordt op dat moment als voetganger beschouwd en heeft dan wel voorrang. Meer: heeft een fietser van rechts voorrang?

Nee. Een tram rijdt op rails en volgt een vaste route. Trams zijn vrijgesteld van de voorrangsregel voor zebrapadden. Voetgangers moeten de tram voor laten gaan, ook op een zebrapad.

Dit geldt ook bij een rood verkeerslicht voor auto's: als de tram groen heeft, rijdt hij door, ook als er een zebrapad over zijn rijlijn loopt. Voetgangers die het spoor willen oversteken, moeten altijd wachten totdat de tram gepasseerd is. Meer: heeft een tram altijd voorrang?

Rondom een zebrapad gelden strikte parkeerregels om het zicht op overstekende voetgangers te waarborgen. Op grond van artikel 24 RVV 1990 is het verboden te parkeren of stil te staan:

• Op het zebrapad zelf.
• Binnen 5 meter voor het zebrapad (in de rijrichting gemeten).

Parkeren na het zebrapad (voorbij de strepen in rijrichting) is wel toegestaan, tenzij andere verbodsregels van toepassing zijn. Meer over parkeerregels: parkeren: wat zijn de regels?

Als een zebrapad is voorzien van verkeerslichten voor voetgangers, gelden de verkeerslichten boven de normale voorrangsregel van het zebrapad. Staat het voetgangerstoplicht op rood? Dan mogen voetgangers niet oversteken, ook al staat er een zebrapad. Staat het op groen? Dan hebben voetgangers voorrang en moeten automobilisten stoppen.

De volgorde van gezag bepaalt dit: verkeerslichten staan hoger dan wegmarkeringen zoals een zebrapad. Meer over de volgorde van gezag: voorrangsregels.

Een scootmobiel is een gehandicaptenvoertuig en valt wettelijk onder dezelfde voorrangsregel als voetgangers op een voetgangersoversteekplaats. Een bestuurder van een scootmobiel die een zebrapad gebruikt of duidelijk wil oversteken, heeft daarmee dezelfde voorrang als een voetganger. Jij als automobilist moet ook voor een scootmobiel op het zebrapad stoppen.

Meer over bijzondere voertuigen in het verkeer: bijzondere voertuigen overzicht.